Sulu Söndürme Sistemleri
Su ile reaksiyona giren, su ile yayılan malzemelerin, suyun zarar verebileceği değerli eşyaların (server odaları, yazma eser kütüphaneleri vs.) bulunmadığı ortamlarda yangından korunmak amacıyla kullanılır.
- Yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla olan konut haricindeki bütün binalarda,
- Yapı yüksekliği 51.50 m’yi geçen konutlarda,
- Alanlarının toplamı 600 m²’den büyük olan kapalı otoparklarda ve 10’dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda,
- Birden fazla katlı bir bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100’ü veya yatak sayısı 200’ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21.50 m’den fazla olan bütün yataklı tesislerde,
- Toplam alanı 2000 m²’nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde,
- Toplam alanı 1000 m²’den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda,
Sprinkler sistemi Hesabı: Yangın söndürme sisteminin montajından önce sprinkler sistemi hesabı yapmak gerekir. Boruların arasında yeteri kadar boşluk olacak şekilde ağaç borulama, loop borulama, grid borulama metotlarından biri kullanılabilir.
Sprinkler Sisteminin Projelendirilmesi
- Bina yangın sınıfı tespit edilir. (Yangın Yönetmeliği Ek-1/B)
- Sprink sisteminde tasarım yoğunlukları tablosundan yangın yüküne göre su debisi alınır. (Yangın Yönetmeliği Ek-8/B)
- Branşman sayısı hesaplanır, branşmanlar arası uzunluk belirlenir.
- Sprinklerler arası maksimum mesafe ile sprinkler sayısı bulunur.
- Uygulama alanı ve uygulama alanında ki sprinkler sayısı belirlenir.
- Sprinklerden istenen minimum akış hesaplanır.
- Sprinklerde olması gereken minimum basınç hesaplanır.
- Boru çapları tayin edilir.
- Basınç düşümü hesaplanır.
Sistemde yangın dolabı, hidrant ve sprinkler olması durumuna göre de toplam pompa debisi için ilave su ihtiyaçları çizelgesi dikkate alınarak hesaplamalar tamamlanır.(Yangın Yönetmeliği Ek/8 C)
Su dolu boru tesisatına bağlı otomatik (kapalı) sprinkleri bulunan ve doğrudan bir su kaynağına bağlı olan sprinkler sistemidir. Bu yapısından dolayı, yangın çıktığı zaman yangın ısının etkisiyle sıcaklığa duyarlı Sprinkler Bulbu kırılır ve açılan sprinklerden su akışı anında başlamış olur. Islak borulu sprinkler sistemi en basit, yaygın ve güvenilir sprinkler sistemidir. Bu sebeple, tasarım sırasında ıslak borulu sprinkler sistemi ilk akla gelen sistem olmalıdır. Ancak, kullanımının uygun olmadığı yerlerde başka sistemler tercih edilmelidir. İlgili standartlar gereğince ortamın sıcaklığının 95°C’yi aştığı ortamlarda da ıslak borulu sprinklerler kullanılamaz.
Uygulama Alanları:
- Depolar
- Fabrika ve Atölyeler
- Hastaneler
- Alışveriş ve Yaşam Merkezleri
- Yüksek Katlı Konut ve Rezidanslar
Basınçlı hava ya da azot dolu boru tesisatına bağlı otomatik (kapalı) sprinklerleri bulunan ve yangın ile açılan sprinklerin tesisatta basıncı düşürmesi sonucu vana açılır ve su akışı başlar. Ancak, tesisattaki gaz boşalıp sprinklerden su gelene kadar belirli bir süre kaybı yaşanır. Yangının söndürülmesinde hız çok önemlidir, bu nedenle standartlar gereğince bu süre 60 saniyeyi geçmemelidir. Bu tür sistemlerde, işçiliğin iyi yapılması ve borunun sızdırmazlığının sağlanması gerekmektedir. Çünkü boruda olacak bir sızıntı tesisat içindeki basıncın düşmesine ve vananın aktif olmasına sebep olacaktır. Boru tesisatı içindeki basıncı devamlılığını sağlamak için hava/azot tedarik cihaz montajı yapılmalıdır.
Kuru Borulu Sprinkler Sistemi; ısıtılmayan mahallerde ortam sıcaklığının +4°C’nin altına düşme ihtimali olan mahallerde sprinkler tesisatındaki suyun ve sprinklerin zarar görmesini ve tesisatta oluşabilecek donma risklerinin önüne geçmek maksadıyla dizayn edilmiştir. Isıtılmayan mahallerde kuru alarm vana sistemi kurulması halinde de donma tehlikesine karşılık vana üzerinde sıkıştırılmış hava veya nitrojen bulundurulur.
Sistem çalışma prensibi: Herhangi bir veya daha fazla sprinklerin patlamasıyla kuru alarm vana üzerindeki hava basıncı düşer, düşen hava basıncı kurulu haldeki basınçlı suyun boşluk bulmasıyla kuru alarm vana klapesini kaldırır. Böylece su yürür. Bu esnada basınç anahtarı düşen hava basıncını hisseder ve elektriksel alarmı verdirir.
Uygulama Alanları:
- Isıtılmayan Depolar
- Otopark Alanları
- Tavan Arası Boş Alanlar
- Depo Sundurma ve Yükleme Sahaları
Sprinkler sistemleri arasında yer alan Baskın sprinkler sistemi en fazla kullanılan sprinkler sistemidir. Bu sistem genel olarak yangının hızlı ve yüksek yayılmasının beklendiği alanlarda tercih edilir. Bu sistem, bir erken otomatik algılama sistemi tarafından yangın tespit edildiği an devreye girer. Genellikle açık tip sprinkler kullanımı yapılan sistem tarafından yangına çok hızlı ve erken bir müdahale gerçekleştirilir. Bu sistemde borular su veya hava ile basınçlandırılma işlemine ihtiyaç duymaz. Aynı zamanda sistemin, yangının etki edebileceği bütün alanlarda kullanıma uygun hale gelmesi sağlanır. Yani baskın sprinkler sistemleri geniş bir alana etki edecek şekilde tasarlanır.
Baskın vana kendi içerisinde aktivasyon şekillerine göre 3’e ayrılır.
- Islak Pilot Aktivasyonlu
- Kuru Pilot Aktivasyonlu
- Elektrik Aktivasyonlu
Baskın sistemin avantajları;
- Su kısa sürede ortama püskürtülür.
- Yangın algılama sistemi ile devreye girdiği için yangına çok çabuk cevap verir.
- Bütün koruma alanına su püskürtülür (koruma için avantaj)
Baskın sistemin dezavantajları;
- Yüksek kapasitede su kaynağı gerektirir.
- Bütün koruma alanına su püskürtülür. (Islanması istenmeyen alanlara da su püskürtülür.)
- Sürekli koruma için yüksek seviyede eğitim ve dikkatli bakım gerektirir.
